De gebouwen - waarin WoonZorgNetwerk gehuisvest is - kennen een lange geschiedenis. In 2010 bouwde WZC Immaculata Residenties Aster, Begonia en Calla. Vandaag staat WZN Edegem aan de vooravond om “het oude gedeelte” uit 1994 onder handen te nemen. Daarin vind je momenteel Lokaal DienstenCentrum Den Appel en Residenties Dahlia, Edelweiss en Freesia. De organisatie kijkt graag naar de toekomst om hét WoonZorgNetwerk van de toekomst te bouwen.
Hieronder kan je steeds meer informatie terugvinden over de procesfase van de (ver)nieuwbouw.
Gepersonaliseerde enquête zorgt voor veel informatie
Inspraak van verschillende doelgroepen vindt WoonZorgNetwerk Edegem belangrijk. Daarom schreef de organisatie in april 2023 meer dan 1500 belanghebbenden aan om een enquête in te vullen. Zo gaven familieleden van residenten in WZC Immaculata, cliënten van ThuisZorg Immaculata, bezoekers van LDC Den Appel maar ook vrijwilligers en personeelsleden van WoonZorgNetwerk Edegem hun mening over een (ver)nieuwbouw. Zelfs buurtbewoners en huisartsen kregen een enquête toegestuurd.
381 mensen (25%) vervolledigden de enquête. Iets meer dan de helft van de mensen (57%) vulde die digitaal in. Vooral medewerkers, (familieleden van) residenten en bezoekers van LDC Den Appel namen hun tijd om zoveel mogelijk informatie te geven.
De enquête telde 102 vragen in zes verschillende thema’s: aanbod WoonZorgNetwerk Edegem, leefgroepen en zorgkamers WZC Immaculata, het toekomstig gebouw, omgeving/tuin en Lokaal DienstenCentrum Den Appel. Om zoveel mogelijk gerichte informatie te krijgen, ontvingen alle respondenten een gepersonaliseerde enquête met de thema’s die belangrijk zijn voor hen.
Extra feedback tijdens koffiekletsmomenten
Na de enquête organiseerde WoonZorgNetwerk Edegem drie koffiekletsmomenten. Op twee van die momenten werden familie, bewoners, bezoekers en klanten uitgenodigd om mee rond de tafel te zitten. Een ander moment was specifiek voor medewerkers van WoonZorgNetwerk Edegem. Op die manier wisselden de aanwezigen hun ideeën met elkaar uit in een gemoedelijke sfeer, met koffie en een stukje cake daarbij. Zo ontstond er een dialoog over de toekomst van WZN Edegem en de (ver)nieuwbouw.
Tuin als grootste troef
Uit de enquête en de koffiekletsmomenten kwam duidelijk naar voor dat de impact van de werken op bewoners, klanten en personeel niet onderschat mag worden. Het is een serieuze onderneming om een (ver)nieuwbouw neer te zetten.
Toch zijn de respondenten wel te vinden voor het ambitieuze project. Volgens hen dient het gebouw een voorbeeldfunctie te vervullen op vlak van energieprestatie. Daarbij gaat de voorkeur uit naar het gebruik van materialen met een lage milieubelasting en/of ecologielabel, ook al zou dit dan wat meer kosten.
Bovendien is de meerderheid ervan overtuigd dat de uitstraling van het nieuwe gebouw het beste zou passen als het de stijl krijgt van de bouw uit 2010, waarbij het ook uit drie bovengrondse bouwlagen mag bestaan.
Vooral de tuin, Café Klets-kop als het in-huis-toerisme met de vele activiteiten vinden de respondenten de grootste troeven van WZC Immaculata. De tuin mét dierenparkje, Bar Caravan en de toegankelijkheid naar het fort en Hof Ter Linden is een schot in de roos. Wel werd er in de enquête aangegeven dat de organisatie misschien meer rust- en zitplaatsen kan plaatsen en de paadjes nog toegankelijker maken voor iedereen. Ook geven ze aan dat specifieke delen van de tuin afgesloten mogen worden voor buitenstaanders om zo wegloopgedrag en niet-gewenste bezoekers tegen te gaan.
Over de huidige parking was iedereen tevreden, al hopen de respondenten dat die ook in de toekomst enkel gebruikt kan worden door de bezoekers van de instantie. WoonZorgNetwerk Edegem denkt mee na over de toegankelijkheid van de parking en de voorbehouden plaatsen voor urgente dienstvoertuigen (in verband met de veiligheid). Veiligheid blijft namelijk de prioriteit van de organisatie.
Privacy, rust en huiselijkheid als belangrijkste kernwaarden
Een ding komt duidelijk naar voor in de enquêtes en de gesprekken. Privacy, rust en huiselijkheid zijn belangrijke waarden voor de respondenten.
Daarbij is het belangrijk dat er enkel aan de privacy mag gekomen worden indien het de veiligheid van de bewoner ten goede komt, zoals bijvoorbeeld bij het digitaal volgen van de bewoners. Zo zijn de meesten ook geen voorstander dat je door een leefgroep moet gaan om een andere leefgroep te bereiken.
Om het gevoel van huiselijkheid te krijgen, is voornamelijk het kleinschalig wonen belangrijk. Volgens de respondenten bestaat een leefgroep ideaal uit vijftien bewoners. Bovendien is het wenselijk om naast kleine hoekjes en ruimtes ook een rouw-rust-bezinningsruimte te voorzien met een gezellige aankleding en eventueel de mogelijkheid te creëren om een keuken of een extra bed op de kamer te voorzien.
Het doel van WoonZorgNetwerk Edegem is om iedereen zo lang als mogelijk ‘thuis’ te laten wonen, tenzij de veiligheid in gedrang komt. Elke bewoner en cliënt, onafhankelijk van de fase van dementie, krijgt binnen de organisatie gespecialiseerde zorg. Voor de beveiligde afdeling in WZC Immaculata bezien de familieleden de circulaire gang en een beveiligde buitenomgeving als grote troef en meerwaarde. Al is het door de vele voorwaarden een grote uitdaging om hetzelfde te creëren in de (ver)nieuwbouw.
Voor de indeling en inkleding van de kamers worden de wooneenheden van Residenties Aster, Begonia en Calla – mits aanpassingen van enkele praktische zaken - als goede referentie genoteerd. Als er keuzes gemaakt moeten worden op vlak van budget, geven de respondenten aan dat een valdetectiesysteem en individuele douches prioriteit zijn. Bovendien zijn ze van mening dat het aanvaardbaar is dat de kamerprijs stijgt als het niet mogelijk is om alles te realiseren binnen het beschikbare budget.
Tot slot geven de respondenten aan dat de dienstverlening nog uitgebreid zou kunnen worden met een winkeltje en de mogelijkheid tot tijdelijk verblijf door de mantelzorger. Specifiek wordt ook de aandacht voor zorg aan personen met jongdementie en een aanvullende vorm dagopvang als belangrijk meegegeven.
WoonZorgNetwerk Edegem als één groot geheel
Ook de verwerking van een geïntegreerd WoonZorgNetwerk Edegem in de (ver)nieuwbouw is een belangrijk deel om rekening mee te houden. Uit de bevraging blijkt ook dat de burelen van de dienst gezinszorg best vlakbij Lokaal DienstenCentrum Den Appel gepositioneerd blijven.
Bovendien deelden de respondenten ook veel ideeën voor een “beter” Lokaal DienstenCentrum Den Appel. Zo zijn veel mensen al zeer tevreden over het huidig aanbod van het dienstencentrum waar de warme maaltijden een belangrijk aspect zijn. Dat restaurant mag volgens de respondenten best wel groter en gezelliger zijn, met veel daglicht. Ook de toegankelijkheid voor mindervaliden is volgens hen al zeer goed.
Toch zijn er ook wat verbeterpunten die meegenomen kunnen worden in de uitwerking van de (ver)nieuwbouw. Zo is er een grote vraag naar een terras, eventueel op de gelijkvloers om zo te grenzen aan de grote tuin van WoonZorgNetwerk Edegem. Het zou eventueel ook gedeeld kunnen worden met het huidige terras van Café Klets-kop.
Daarnaast zijn ook rust en gezelligheid hier belangrijke kernwoorden die vaak terugkomen. Een optie daarbij is het fysiek splitsen van Restaurant en Café Den Appel. Op die manier kunnen de vaste mee-eters langer blijven zitten na hun warme maaltijd, terwijl de vrijwilligers Café Den Appel al kunnen openen. Ook een extra activiteitenruimte of ruimte met computeraanbod zou volgens de respondenten een meerwaarde zijn. Ze opperen ook het idee om de zalen van LDC Den Appel ook buiten de openingsuren van het dienstencentrum te verhuren. WoonZorgNetwerk Edegem bekijkt momenteel op welke manieren dat mogelijk zou zijn.
Tot slot blijft ook bereikbaarheid en vervoer van en naar het dienstencentrum een belangrijk issue. Ook daar probeert WZN Edegem een oplossing op te vinden.
En hoe gaat het nu verder?
Tijdens één van de koffiekletsmomenten gaf een deelnemer volgende tip: “kijk rond, ga stelen met ogen en oren”. Het managementteam van WoonZorgNetwerk Edegem nam dit advies ter harte en bezocht enkele andere plaatsen zoals Zorgpunt Waasland, Zorgbedrijf Rivierenland, De Medemens (fusie van GZA Zorg en Wonen en Amate) …
Daarnaast werd gekeken om zoveel mogelijk elementen uit de vragenlijst en de koffiekletsmomenten mee te nemen in de uiteindelijke uitwerking van de (ver)nieuwbouwplannen. Daarbij wordt natuurlijk rekening gehouden met de missie en visie van de organisatie en het budget dat vrijgemaakt wordt voor de realisatie van het project.
Momenteel maakt het managementteam – in samenwerking met een externe bouwfirma – een plan van eisen. Vanaf het moment dat dat goedgekeurd wordt door de raad van bestuur van WoonZorgNetwerk Edegem wordt op basis daarvan een bestek in de markt gebracht.
WoonZorgNetwerk Edegem streeft naar het voorjaar van 2025 voor de eerste steenlegging van de (ver)nieuwbouw.
Terwijl de medewerkers van WoonZorgNetwerk Edegem dagelijks het verschil maken voor de bewoners van WZC Immaculata, de bezoekers van Lokaal DienstenCentrum Den Appel en cliënten van ThuisZorg Edegem, werkten het managementteam en de raad van bestuur achter de schermen hard aan de voorbereidingen voor een gedeeltelijke vernieuwing van de infrastructuur.
De oude bouw - waar drie van de zes residenties van WZC Immaculata zich bevinden - dateert van 1994 en was na meer dan dertig jaar aan vernieuwing toe. In 2023 konden familieleden van residenten in WZC Immaculata, cliënten van ThuisZorg Edegem, bezoekers van LDC Den Appel maar ook vrijwilligers en personeelsleden van WoonZorgNetwerk Edegem hun mening geven over een nieuwbouw. Zelfs buurtbewoners en huisartsen kregen een enquête toegestuurd. Op basis van die input maakte de raad van bestuur een lijst van noden en eisen.
Overheidsprocedure
Als verzelfstandigde entiteit is WoonZorgNetwerk Edegem gebonden aan overheidsprocedures. De raad van bestuur koos uiteindelijk uit drie consortia die een ontwerp en offertes indienden op basis van een lijst van noden en eisen. Die werden grondig geëvalueerd op vlak van ontwerp, technische kwaliteit, duurzaamheid, fasering en prijs. Na drie onderhandelingsrondes koos de raad van bestuur de aannemer Juri om het project te realiseren.
“Dankzij de kleinschaligheid met leefgroepen van 16 kamers, de maximale verbinding met onze groene omgeving en de gespecialiseerde architectuur voor bewoners met dementie, creëert WZN Edegem een huiselijke en kwaliteitsvolle woon- en werkomgeving.”, zegt Brigitte Vermeulen-Goris, voorzitter van WoonZorgNetwerk Edegem.
Het hele proces van voortraject, de procedure en onderhandelingen nam veel tijd in beslag. “We hebben echter ons huiswerk zeer grondig willen maken”, verduidelijkt Katrien Van Hove, financieel directeur van WoonZorgNetwerk Edegem. “Dat resulteert nu in een ontwerp, waarin de kleinschaligheid vervat zit in de architectuur. Het zit wel erg logisch in elkaar, waardoor we achter de schermen wel efficiënt kunnen werken en de kosten voor energie, onderhoud en logistiek tot het minimale beperken.”
Hoe ziet de vernieuwing eruit?
Deze vernieuwing omvat een nieuwbouw voor ongeveer de helft van de kamers WZC Immaculata. De bewoners van residenties Dahlia, Edelweiss en Freesia krijgen op die manier grotere kamers (te vergelijken met die in residenties Aster, Begonia en Calla) die aangepast zijn aan de hedendaagse zorgnoden. “We hebben hard geluisterd naar alle stakeholders”, benadrukt Katrien Van Hove, financieel directeur van WoonZorgNetwerk Edegem. “Op vraag van onze medewerkers liggen de keuken, cafetaria en wasserij centraal. Bovendien zijn de looplijnen voor bewoners, naasten en medewerkers optimaal en heeft elke kamer zicht op onze groene omgeving. Dat was belangrijk voor huidige en toekomstige bewoners van WZC Immaculata. De kamers zijn ruimer maar de woonomgeving is inclusiever, kleinschaliger en daardoor ook veel huiselijker. Dat bevordert de kwaliteit van het leven en het werken. Zo kan WZC Immaculata ook in de toekomst de verpleegkundige zorg en logistieke ondersteuning blijven bieden die alle residenten verdienen.”
Naast de verbetering van de kamers breidt WoonZorgNetwerk Edegem ook Café Klets-kop uit. Op die manier kan de organisatie het café multifunctioneler en praktischer gebruiken. “Tijdens de week kunnen zo meer mensen genieten van de middagmaaltijden in Lokaal DienstenCentrum Den Appel”, duidt Max Cassiers, woordvoerder van WZN Edegem. “Die zijn door de populariteit nu vaak volledig volzet. Door de capaciteit te verhogen, kunnen we meer bezoekers welkom heten in LDC Den Appel.”
Bovendien biedt een ruimer café ook mogelijkheden voor de bewoners en hun familieleden. “In het weekend kunnen nog meer bewoners en familieleden gebruik maken van de cafetaria. Ons grote doel blijft om kwaliteit te blijven aanbieden met ondersteuning van naasten en mantelzorgers als integraal onderdeel van de zorg.”
Wanneer start de bouw?
De volgende stappen zijn de verdere detaillering en de aanvraag van de omgevingsvergunning. WoonZorgNetwerk Edegem hoopt de werkzaamheden kort na de zomervakantie van 2026 te starten. De bouwwerken kosten ongeveer 21 miljoen euro en duren ongeveer drie jaar.
Tijdens die periode verhuizen sommige residenten van Dahlia, Edelweiss en Freesia naar een tijdelijke huisvesting. “Die zal heel huiselijk zijn. We kozen er bovendien voor op onze eigen site te blijven. Zo zorgen onze medewerkers voor continuïteit zodat elke bewoner dezelfde warme zorg en aandacht ontvangt. Het streven van de organisatie is dan ook onveranderd: een tevreden bewoner, bezoeker of cliënt, ook tijdens een uitdagende bouwperiode”, besluit Cassiers.
Tijdelijke huisvesting
Sinds de start van het project, hebben we oplossingen gezocht voor de tijdelijke huisvesting tijdens het nieuwbouwproject voor de residenten van Dahlia, Edelweiss en Freesia. Het bouwteam werkte grondig aan de uitwerking hiervan. Daarbij keken ze naar verschillende scenario’s van faseringen in het bouwproject en verschillende types van tijdelijke huisvesting. Telkens werd er rekening gehouden met de impact op het bouwproject, maar zeker ook op bewoners en personeel en uiteraard moest het financiële plaatje kloppen.
Helaas moeten we hierbij mededelen dat, ondanks eerdere communicatie, het niet meer verantwoord is om voor een oplossing op onze eigen site te kiezen. Na een grondige analyse concludeerde de raad van bestuur dat een tijdelijke huisvesting veel duurder is dan oorspronkelijk voorzien. Aangezien we werken met gemeenschapsgelden, zouden de kosten te hoog oplopen om dit op een goede manier te kunnen bekostigen. Daarom besloten we uiteindelijk toch om de tijdelijke huisvesting te organiseren buiten onze site.
Zorghotel Drie Eiken - UZA
Tijdens het analyseren van oplossingen voor de tijdelijke huisvesting kwam er een nieuwe piste op het pad. Zo staat Zorghotel Drie Eiken – naast het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA) – al een tijdje leeg. In de zoektocht naar tijdelijke huisvesting kwam dit als het ideale scenario voor het gestelde probleem. Op een afstand van 2,9 km vonden we geen dichtere, huiselijkere en financieel haalbaardere oplossing.
Zorghotel Drie Eiken werd in 2015 gebouwd op initiatief van UZA en AZ Monica als herstelverblijf. Het hotel telt 68 kamers en is volledig aangepast aanrolstoelgebruikers. Daarnaast huisvest ook het slaapcentrum van UZA in het gebouw, alsook het centrum voor seksueel geweld. Ongeveer de helft van de 68 kamers in het hotel, staat al een tijdje leeg. Daarom besloten we – met succes – om UZA te contacteren en te vragen om die kamers te mogen gebruiken als tijdelijke huisvesting.
Hoe ziet Zorghotel Drie Eiken eruit?
Zorghotel Drie Eiken is een modern gebouw en heeft vijf verdiepingen. Beneden is er een ruim onthaal, alsook (afgesloten) het centrum voor seksueel geweld. Op de eerste verdieping is er een cafetaria, op de tweede en derde verdiepingen zijn er kamers. Daarboven zijn de ruimtes van het slaapcentrum en vergaderruimtes van UZA.
De kamers zijn ruim, heel licht en volledig rolstoeltoegankelijk. Ze zijn uitgerust met een ruime badkamer en nieuwe domotica. Zo is er ook een beloproepsysteem aanwezig.
Bouwen in twee fasen
De realisatie van de bouw gebeurt in twee fasen. Concreet betekent dit dat de aannemer eerst Residentie Freesia volledig en een klein stukje van Residentie Dahlia en Edelweiss afbreekt. Op die plaats komt dan al de helft van de nieuwbouw. Vervolgens breken ze het ander deel van de oude bouw af om zo de tweede helft van de nieuwbouw te zetten. Deze fasering en tijdelijke huisvesting zorgt voor veel logistieke moeilijkheden. Momenteel bekijkt de raad van bestuur samen met het management hoe ze de continuïteit voor personeelsleden, residenten en familieleden optimaal kunnen organiseren. Meer informatie over de verdere stappen (Wie verhuist wanneer? Welke verpleegkundigen gaan in onze tijdelijke campus van het voormalige Zorghotel Drie Eiken werken? Hoe verloopt de verhuis? …) geven we later via
nieuwsbrieven.
