Niets is zo sterk als de band tussen jonge en oudere mensen. Daarom zorgt WZN Edegem voor veel verbinding tussen die twee groepen. “Het is hartverwarmend om de bewoners te zien genieten van het jeugdig enthousiasme. Dat doorbreekt de eenzaamheid die ouderen vaak ervaren en het herinnert hen aan hun eigen kindertijd”, zegt Lotte Van Mechelen, coördinator activiteiten en vrijwilligerswerk binnen WZC Immaculata
Leuke activiteiten
Welke activiteit stak er voor jou uit qua uniekheid het afgelopen jaar 2024?
Lotte: "Persoonlijk vond ik de familiedag in thema Schotland, bij de start van de zomervakantie, een echte hoogvlieger qua Imma-belevenis. Medewerkers gaven het beste van zichzelf tijdens de ‘Clash of the clans’, waarbij er net zoals bij de echte highland games werd gegooid met boomstammen, kassei werd geworpen, balen stro werden gelanceerd, touw werd getrokken, emmers water versleept werden, etc. De bewoners, vrijwilligers en bezoekers supporterden uit volle borst mee. De ‘prijskassei’ ging niet zomaar verdiend worden; er moest om gestreden worden! Het competitieve geweld, al dan niet in Schotse kilt, werd afgewisseld door de prachtige muziek van de doedelzakblazers (Red Hackle Pipe Band). Ze wisten meermaals menig mens te ontroeren. Wat voor mij een activiteit tot een belevenis maakt, is het totaalplaatje. Hierbij speelt ook de decoratie een belangrijke rol. Het binnenplein werd omgetoverd met Schotse ruiten, mopjes in thema, de vlag van Schotland alsook de paarse distel, er werd shortbread uitgedeeld, de drankjes waren paars, de prikkers op de cupcakes waren in thema en in de zandbak kon je ‘Het monster van Lochness’ terugvinden. Bovendien waren er heel wat collega’s en vrijwilligers in traditionele Schotse outfit. Het gebeurt maar zelden dat we medewerkers van andere disciplines kunnen betrekken bij een activiteit. Maar als iedereen zich mee inzet, dan bereiken we samen geweldige momenten voor de bewoners en hun familie!"
Hoe pak je het organiseren van activiteiten aan?
Lotte: "Er zijn een aantal eet-activiteiten die jaarlijks op het programma staan, zoals Verloren maandag, lichtmis, paasbrunch, aspergelunch, tuinfeest (telkens met een ander thema), mosselsouper, etc. Verder plannen we ook de activiteiten die een succes blijven, graag opnieuw in. Denk aan een samenzang namiddag, een kledingmarkt, fortwandeling, marktbezoek, het foodfestival, een oldtimershow, enz. Voor deze activiteiten hebben we reeds draaiboeken opgemaakt, waardoor we niet telkens van nul moeten starten. Uiteraard moet ik wel telkens opnieuw alles ‘in gang zetten’ om de activiteit te organiseren; welke menu wordt er aangeboden en aan welke prijs?, welke thema hapjes bieden we aan, (live) muziek vastleggen, scholen en vrijwilligers contacteren voor te ondersteunen, toelating bij de gemeente aanvragen, materialen bestellen, decoratie in thema maken (team animatie), betrokken collega’s informeren over hun taken voor het evenement (technische dienst voor opbouw podia, kraampjes, etc. – wasserij voor tafelkleedjes en poets voordien/nadien – keukenteam voor hapjes – onthaal en loket voor inschrijvingen familie en betaling artiesten – Max voor communicatie Peps, nieuwsbrieven – etc.). . Het draaiboek aanpassen en up to date maken en doorsturen naar de betrokken collega’s. Opmaak van affiches en flyers, aankondiging intern en via FB. Verder zijn de vrijwilligers een belangrijke factor om ervoor te zorgen dat de activiteiten kunnen slagen; we hebben hun hulp nodig om aan voldoende helpende handen te komen om alle bewoners die dat willen, te laten genieten van de activiteiten. Communiceren naar vrijwilligers over komende activiteiten, extra oproep bij te weinig helpende handen, briefing voor de start van de activiteit zodat ieder weet wat er van die verwacht wordt, etc.
Eén keer per jaar organiseren we een brainstorm met de collega’s die meewerken aan het In-huis-toerisme programma (team animatie, gastvrijheidscoaches, Anneleen). Hierbij laten we onze fantasie en creativiteit de vrije loop gaan en bedenken we de zotste activiteiten. Nadien reduceren we/ik deze dromen naar haalbare concepten of thema’s. Poëzienamiddag, Valentijn en Vaderdag zijn voorbeelden van activiteiten die elk jaar op de planning staan, maar vaak in een ander jasje worden gestoken. Daarnaast ontstaan er ook nieuwe activiteiten, zoals de Playbackshow, de appelhappening, Het Wilde Westen, de verjaardag van de saxofoon, etc. Als er actuele festiviteiten zijn, bv. WK voetbal, tour de France, Olympische spelen, enz. zorgen we dat er ook hierrond een thema activiteit georganiseerd wordt."
Jong en oud
Welke activiteiten zijn er geweest rond jong en oud?
Lotte: "Drie koningen op bezoek (kinderen personeel), beroependag, paaseitjes zoeken en knuffels van de paashaas, speelweek voor kinderen personeel WZN Edegem, buitenspeeldag (geannuleerd in 2024), optreden JEHA, hulp KTA bij markt en fort, boerderij op bezoek woensdag namiddag, intergenerationeel spelproject Wavemakers, wintershow Circalissa woensdag namiddag, kerstwensen en -liedjes lagere school."
Waarom is de verbinding tussen jong en oud zo belangrijk?
Lotte: "We vinden het belangrijk dat bewoners in het woonzorgcentrum deel blijven uitmaken van de maatschappij. Een bezoekje aan de lokale markt (gevolgd door een terrasje op het gemeenteplein), een wandeling naar het fort of de pluktuin, een fietstocht door het dorp met de riksja en plateaufiets voor rolstoelen, etc. Bovendien zijn we als wzc een open huis en is iedereen welkom voor een bezoekje of om deel te nemen aan de belevenissen die we organiseren. Ook café Klets-kop en de zomerbar zijn een gekende trekpleister voor bewoners, familieleden, bezoekers en buurtbewoners."
Jaarlijks organiseren we een speelweek voor kinderen van het personeel van WZN Edegem. Doorheen het schooljaar komen er ook klassen van de omliggende scholen op bezoek om samen te bewegen, liedjes te zingen, spelletjes te spelen, etc. In de zomer is er elke week een thema-familiedag, met spelletjes, lekkers en een photoshoot voor jong en oud. Zo wordt deze memorabele belevenis ook digitaal vastgelegd.
Tijdens deze activiteiten en bezoekjes van kinderen, merken we dat beide generaties enorm genieten van het contact met elkaar. Eens ze over hun verlegenheid zijn, creëren ze al snel een band en vormt er zich een verbinding tussen jong en oud. De kinderen luisteren vol bewondering naar de verhalen en wijze raad van ‘de oma’s en opa’s’, terwijl de bewoners zichzelf vaak overstijgen en hun kwaaltjes en beperkingen even lijken te vergeten en ontzien. Het ‘iets van elkaar bijleren’ geldt in dit geval in twee richtingen.
Het moeder-/vaderinstinct komt heel natuurlijk naar boven bij het contact met de kinderen. Ze nemen de zorgende rol opnieuw op, terwijl zij in het wzc vaak degenen zijn voor wie er gezorgd wordt. Iets kunnen en mogen betekenen voor een ander, maakt dat mensen zich van tel voelen.
Het intergenerationeel werken zorgt ook voor een juiste en positieve beeldvorming over wzc en ouderen. Als kinderen denken aan ‘oma’s en opa’s, gaat dat vaak over vitale zestigers. Vaak wordt er gedacht dat oude mensen saai, klagend, apathisch en krom zijn, met veel kwaaltjes en pijn. Een bezoek aan het wzc geeft een juister beeld van hoe het is om oud (en nog lang niet out) te zijn.
Kinderen leren op school een tal van vaardigheden, waarbij er vooral het cognitief functioneren gequoteerd wordt. Echter is ‘school slim’ niet het enige dat belangrijk is in het leven. Bij het contact en de zorg voor ouderen, komt ook het zorgend en empatisch talent bij kinderen naar voren. Het is mooi om te zien hoe de kinderen dan met veel geduld en vriendelijkheid de bewoners helpen en samen doelen bereiken.
Onze bewoners leven op door het jeugdig enthousiasme van kinderen. Hun aanwezigheid doorbreekt de eenzaamheid en roept herinneringen op uit hun eigen kindertijd en/of de tijd dat hun eigen kinderen klein waren. Het samenbrengen van de verschillende generaties op een ongedwongen manier, bijvoorbeeld met een spelvoormiddag, zorgt ervoor dat ze elkaars leefwereld beter leren kennen. Samen lachen, plezier maken, creatief naar oplossingen zoeken en vooral een gezellige tijd beleven. Bovendien houdt het de cognitieve functies van jong en oud op scherp."
Samen MENS
Waarvoor staat Samen Mens? Wat betekent het?
Lotte: "Het Samen MENS project is in 2022 tot stand gekomen toen we werden gekozen door het Expertisecentrum Dementie als één van de twintig zorgvoorzieningen om een coaching traject aan te gaan van 15 maanden rond persoonsgerichte zorg bij mensen met dementie. We stelden een divers team samen (medewerkers gezinszorg, LDC en WZC, maatschappelijk werker, verzorgend personeel, referentiepersonen dementie, pastoraal medewerker, kwaliteitscoördinator, mantelzorger, vrijwilliger, etc.) met wie we het project Samen MENS op poten zetten. Doel: de kwaliteit van leven, wonen en zorg bij personen met dementie verbeteren en streven naar een dementievriendelijke omgeving waarbij elke persoon – ongeacht bepaalde aandoeningen of beperkingen – bovenal mens mag zijn.
Iemand is, naast zijn/haar dementie, vooral ook partner/vader/moeder/broer/vriend/buur/etc. Daarom dat we het ook belangrijk vinden om te spreken over ‘mensen met dementie’ en niet ‘dementerenden’ of ‘dementen’. Met dat laatste stel je de persoon gelijk aan zijn/haar aandoening, terwijl het niet gaat over ‘dementen’; het gaat over mensen. We kozen om deze reden, als naam van het project, Samen MENS.
Met het project belichten we de vele capaciteiten van de personen in kwestie en bieden we ondersteuning wanneer dat nodig is. Op deze manier willen we de zelfredzaamheid zo lang mogelijk behouden. Bovendien vinden we het als organisatie belangrijk om hun eigenwaarde te versterken en hen de mogelijkheid te geven om zelf hun wensen te uiten en keuzes te maken. Visualisatie kan daarbij een belangrijk hulpmiddel zijn wanneer het taalbegrip begint te vervagen. Zo wordt er bij de maaltijden gewerkt met een visualisatie van de verschillende menu-opties, zodat ieder kan kiezen wat die het liefste eet. We merken dat mensen hierdoor met meer smaak genieten van hun maaltijd.
De organisatoren van het Kerstconcert 2650 met Charlotte Van Looveren en Lotte Van Mechelen van Immaculata hopen op een volle Basiliek.Filip SpoeldersMensen worden ouder en bijgevolg verhoogd de kans op het krijgen van dementie aanzienlijk (leeftijd is de grootste risicofactor). Dementie is niet meer weg te denken in onze maatschappij. De uitdaging ligt in het vinden van een manier hoe we hier als maatschappij mee om kunnen gaan en tegemoet kunnen komen aan frustraties die mensen met dementie dagelijks ondervinden en hoe we hun noden kunnen vervullen. Samen moeten we er het beste van maken. In het WZC Immaculata heeft bijna 80% van de residenten een vorm van dementie of een cognitieve stoornis.
Onze Museum E!-werking - waarbij ervaren, beleven en creëren van kunst centraal staat - is een waardevolle manier om deelnemers cultureel te betrekken en ruimte te geven aan hun creatieve talent. Hierbij staat het gemeenschappelijk proces centraal. De resultaten worden in huis tentoongesteld waar deelnemers trots op kunnen zijn.
Met de verschillende acties die we met het Samen MENS team op poten zetten, willen we werken aan een positieve beeldvorming over dementie, het taboe hierover doorbreken en bovenal een open huis zijn waar mensen (en in het bijzonder mensen met dementie en hun mantelzorgers) terecht kunnen, zich ondersteund & van waarde voelen en er samen het beste van maken - zowel voor mensen die nog thuis wonen, bezoeker zijn in het LDC of inwonend zijn in WZC Immaculata.
We willen een inspiratie zijn voor anderen, gezien we als maatschappij de mensen met dementie niet mogen vergeten en samen moeten streven naar een dementievriendelijke samenleving – waar iedereen bovenal MENS mag zijn.
Wat is er het afgelopen jaar allemaal georganiseerd in dat thema?
Lotte: "Momenteel werken we aan een nieuwe (café)menukaart die op een dementievriendelijke manier wordt opgebouwd, met onder andere de integratie van een foto-menu. In de nieuwe menukaarten worden er tekeningen van zowel bewoners van WZC Immaculata als van bezoekers van LDC Den Appel verwerkt, zodat ook dit luik een mooie plaats krijgt in het geheel.
Binnen de Museum-E! werking, realiseerde Anneleen ism het Muhka en de bewoners, een appelkookboek; met nostalgische recepten van vroeger. Deze zijn te koop aan de onthaalbalie.
Met de steun van de Koning Boudewijnstichting bundelden MoMu, Expertisecentrum Dementie Orion en woonzorgcentrum Immaculata in Edegem de krachten voor een bijzonder project rond voelkleding voor personen met (ver)gevorderde dementie en hun mantelzorgers. Onlangs werd de eerste workshopreeks in het woonzorgcentrum afgerond. Het project loopt tot 1 juni 2026.
Samen met mantelzorgers en de kunstenaars van het MoMu, Elisabeth Claes en Harald Ligtvoet, gingen we aan de slag om sensorische objecten te creëren gebaseerd op ieders persoonlijk levensverhaal. Het werd een mooi, verbindend en ontroerend traject. Het zorgde voor een warme ervaring voor zowel mantelzorgers als bewoners tijdens de workshops dat door de resultaten kan blijven nazinderen. We maakten tactiele objecten in textiel voor bewoners met dementie die hier nood aan hebben. Sinds 2024 zijn we een samenwerking aangegaan met de Alzheimerliga Vlaanderen."
Wat vind je leuk aan je functie in huis?
Lotte: "De variatie (enerzijds het luik als referentiepersoon dementie, anderzijds de coördinatie van de activiteiten en de vrijwilligerswerking), het contact met residenten/familie/collega’s/vrijwilligers en het realiseren van waardevolle geluksmomenten."
Hoe zie je het jaar 2025?
Lotte: "In 2025 zal heel de organisatie voor een grote uitdaging komen te staan met de (ver)nieuwbouw in het vooruitzicht. Dit zal uiteraard ook een impact hebben op het plannen en organiseren van grote activiteiten. Het zal van elke medewerker extra flexibiliteit en inspanning vragen. Ik hoop dat we samen, als een gemotiveerd team, kunnen blijven zorgen voor memorabele momenten voor de residenten en hun familie. En wie weet zorgt de (ver)nieuwbouw voor een creatieve wind, waar weer toffe, nieuwe activiteiten uit voort kunnen komen."